Ο ποιητής Κώστας Κρυστάλλης ''Τραγουδιστής του χωριού και της στάνης'' που, αν και πέθανε σε ηλικία μόλις 26 χρόνων , πρόλαβε και έβαλε τη δική του σφραγίδα στην ελληνική ποίηση.Γεννήθηκε στο Συρράκο το 1868. Έμαθε τα πρώτα γράμματα στη γενέτειρα του. Δώδεκα χρονών πήγε στα Γιάννενα και γράφτηκε στην περίφημη Ζωσιμαία Σχολή.

Μαθητής ακόμα το 1886 δημοσίευσε την πρώτη ποιητική συλλογή του με τίτλο "Αι σκιαί του Άδου", ένα έργο γεμάτο πατριωτικό παλμό και εμπνευσμένο από την επανάσταση του 1821.Αυτό στάθηκε αφορμή να τον καταδιώξουν οι Τούρκοι .Ο ποιητής κατάφερε μετά από περιπέτειες να φτάσει στην Αθήνα .Καταδικάστηκε ερήμην του από τις τουρκικές αρχές σε 25 χρόνια εξορία στη Βαγδάτη.

Στην αφιλόξενη Αθήνα αναγκάστηκε να εργαστεί κάτω από άθλιες συνθήκες σε ένα υπόγειο τυπογραφείο. Αργότερα εργάστηκε στο περιοδικό "Εβδομάς" και για ένα διάστημα στους σιδηροδρόμους Αθηνών-Πειραιώς. Παράλληλα με την εργασία ξενυχτούσε διαβάζοντας και γράφοντας.

Το 1890 κυκλοφόρησε την ποιητική του συλλογή "Αγροτικά", που επαινέθηκε στο Φιλαδέλφειο ποιητικό διαγωνισμό. Το 1891 δημοσίευσε τη μελέτη του "Οι Βλάχοι της Πίνδου". Το 1893 εξέδωσε το έργο "Ο Τραγουδιστής του Χωριού και της Στάνης". Το 1894 έγραψε τα "Πεζογραφήματα". Ο 'Σταυραητός" ήταν το προφητικό κύκνειο άσμα του γραμμένο λίγους μήνες πριν το θάνατο του. "Παρακαλώ σε, σταυραητέ ,για χαμηλώσου λίγο και δόσ' μου τις φτερούγες σου και πάρε με μαζί σου, πάρε με απάνου στα βουνά, τι θα με φάει ο κάμπος".

Η εξαντλητική εργασία και οι άθλιες συνθήκες διαβίωσης κλόνισαν την υγεία του και προσβλήθηκε από φυματίωση. Όταν η κατάσταση επιδεινώθηκε, έφυγε από την Αθήνα και πήγε στην Άρτα, όπου πέθανε στις 22 Απριλίου του 1894 σε ηλικία μόλις 26 χρόνων.

Κανένας από τους ποιητές μας δεν αγάπησε και δεν τραγούδησε τις ομορφιές της φύσης και τα ψηλά βουνά της πατρίδος μας όσο ο Κώστας Κρυστάλλης, ο νέος Θεόκριτος της φυλής μας. Το κρυσταλλένιο τραγούδι του με την ειλικρίνεια του δημοτικού τραγουδιού, με τις ωραίες ποιητικές εικόνες φτάνει σε εμάς, απλό, καθάριο και αγνό, όπως ήταν ο ίδιος.

Η γλώσσα του είναι ιδιωματική αλλά γνήσια δημοτική. Ο Κωστής Παλαμάς έβλεπε στον Κρυστάλλη τον έξοχο στιχουργό, τον πλάστη του τέλειου δεκαπεντασύλλαβου και του αφιέρωσε ένα ποίημα, όπου αποτύπωσε την αξία του Κρυσταλλικού έργου:

"Κρυστάλλη, το τραγούδι σου, στέκουν, το ηχολογάνε και του καιρού το πέρασμα και των ωρών οι γύροι..."

ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΡΥΣΤΑΛΛΗ